سلول های بنیادی چه هستند؟

اخبار جدید حاكی از موفقیت اخیر محققان "مركز تحقیقات پوست و سالك پژوهشكده ی رویان" در ابداع روش جدید درمان چین و چروك صورت است. دكتر محمد علی نیلفروش زاده رئیس این مركز است.

با وی در مورد سلول های بنیادی در پوست و اقدامات انجام شده در این زمینه گفت و گویی انجام شده است كه در ادامه می خوانید.

* سلول های بنیادی چه هستند و چگونه عمل می كنند ؟

سلول های بنیادی یا STEM CELLS به سلول های چند پتانسیلی مغز استخوان گفته می شود كه توانایی تبدیل به انواع سلول های خونی را دارند. توانایی تبدیل این سلول ها به انواع سلول های خونی، توجه دانشمندان و پژوهشگران را به طرف تبدیل این سلول ها به سایر سلول های تخصص یافته ی بافت های دیگر معطوف داشت.

سلول های بنیادی اصولا سلول های تخصصی نشده ای هستند كه با دو مشخصه مهم از دیگر سلول ها تفكیك می شوند:

اولا توانایی تكثیر و افزایش تعداد برای مدت طولانی را دارند.

دوم اینکه پس از دریافت پیام های شیمیایی معین می توانند تمایز حاصل كنند یا به سلول های تخصص یافته ای با عملكردهای خاص، مثل سلول قلبی یا عصبی تبدیل شوند. عملكرد این سلول ها در بدن این است كه در هنگام اختلال و بیماری تكثیر شده و سلول های جدیدی به بافت ارائه می كنند كه اساس سلول درمانی را تشكیل می دهد.

سلول های بنیادی بر اساس توانایی تكثیر و تمایز به انواع مختلفی تقسیم می شوند:

1- سلول های بنیادی TOTIPOTENT یا همه توانی:

این سلول ها می توانند به هر نوع سلولی در بدن تغییر پیدا كرده و تبدیل شوند. یك تخمك بارور شده در واقع یك نوع سلول بنیادی همه توانی است. سلول های تولید شده در تقسیمات تخمك بارور شده نیز همه توانی هستند.

2- سلول های بنیادی PLURIPOTENT یا پرتوانی:

این سلول ها كه از سلول های بنیادی رویان منشا می گیرند، حدود 4 روز پس از لقاح به وجود می آیند و می توانند به هر نوع سلولی به جز سلول های بنیادی همه توانی و سلول های جفت تبدیل شده و تمایز حاصل كنند.

3- سلول های بنیادی MULTIPOTENT یا چند توانی :

از سلول های بنیادی پرتوانی منشا می گیرند و سلول های تخصص یافته از آنها ناشی می شوند. برای مثال سلول های بنیادی خون ساز كه در مغز استخوان وجود دارند به همه انواع سلول موجود در خون تبدیل می شوند، مثل گلبول قرمز، گلبول سفید و پلاكت. یا سلول های بنیادی عصبی كه می توانند به سلول های عصبی و سلول های حمایت كننده عصبی تبدیل شوند.

4- سلول های بنیادی UNIPOTENT یا تك توانی :

این نوع سلول ها می توانند فقط به یك نوع سلول تبدیل شده و آن را تولید كنند.

* سلول درمانی چیست و چگونه از سلول های بنیادی برای سلول درمانی استفاده می شود؟

سلول درمانی در واقع عمل پیوند سلول های خویش منشا یا اتولوگ است. روشی كه در حال حاضر تحت عنوان سیستم سلولی اتولوگ یا AUTOLOGOUS CELLULAR SYSTEM مطرح می گردد.

در این روش درمانی سلول های خود فرد تكثیر شده و مجدد به محل مورد نظر تزریق می شود تا اختلال ایجاد شده رفع شود   

   دکتر نیلفروش زاده متخصص پوست

جدیدترین اخبار در مورد سلول های بنیادی

بانی اولین گوسفند شبیه سازی شده مسیر تحقیقات خود را تغییر داد    

پدر دالی (اولین گوسفند شبیه سازی شده ) تصمیم گرفته است مسیر تحقیقات خود را در زمینه ی شبیه سازی ترک کند و تکنیک جدیدی را دنبال کند که دانشمندان زاپنی با استفاده از سلول های بنیادی ارائه کرده اند

اولین میکرو کبد انسان

با استفاده از یک فناوری جدید محققان

موفق شدند سلول های کبدی انسان را

در قالب توده های سلولی کوچک ارایش دهند ومدت شش هفته یک کبد واقعی در اندازه ی500 میکرو متر را به دست اورند .

سلول های بنیادی خون ساز

محققان امریکایی موفق شدند در موش های ازمایشگاهی سلول های بنیادی بزرگسال خون ساز را به سیستم ایمنی جدید تبدیل کنند که این کشف می تواند برای بیماران خود ایمنی یا بیماران مبتلا به بیماری های خونی زنتیکی بسیار مفید باشد

سلول های بزرگسال استفاده از

دو تیم تحقیقاتی امریکایی وزاپنی به طور مستقل موفق شدند به نتایج مشابهی در خصوص تبدیل سلول های فیبرو پلاست به سلول های بنیادی جنینی دست یابند

سلول های بنیادی از سلول های عادی پوست

محققان در پیشرفتی تازه سلول های معمولی پوست را به سلول هایی تبدیل کردند که هم شبیه به سلول های بنیادی جنینی هستند و هم مانند ان ها عمل می کنند .

منابع : خبرگزاری های مهر – ایسنا- ایسکا نیوز باشگاه خبر نگاران جوان و جام جم انلاین

Cell regeneration brings hope for diabetics

Mice can regenerate insulin-producing cells. 

Some cells in the adult pancreas can, in times of extreme stress, produce new insulin-secreting cells, researchers have found.

The findings, based on work performed in mice, open up a new approach to replacing insulin-secreting cells in patients with diabetes. They also address a raging controversy within the diabetes research community over whether such cells even exist.

“It’s a big discovery,” says Emmanuel Baetge, chief scientific officer of Novocell, a stem cell company based in San Diego, California who was not involved with the work. “I think this will heat up the whole field.”

The blood and heart are known to be supplied with new cells by adult stem cells capable of generating a fresh stock. If such regenerative stem cells existed in the pancreas, they could perhaps be harnessed to restock the supply of pancreatic ß cells, which in turn produce insulin. This could form the basis of treatment for patients with type 1 diabetes who have fewer ß cells.

At least, that was the hope. Researchers tried and failed repeatedly to find such cells in the pancreas. “Most people, including me, concluded that the pancreas was very different,” says Douglas Melton, a Harvard University stem-cell researcher in Cambridge, Massachusetts.

Limited options

Without regenerative stem cells, there seemed to be only two ways to generate new ß cells in diabetics: encourage whatever few ß cells the patient still has to divide; or programme embryonic stem cells to produce the needed cell type and inject those into the patient.

Unfortunately, ß cells are difficult to isolate and grow very slowly in culture, making it difficult to boost their numbers. Embryonic stem cells are easier to grow, but difficult to programme. “There, the challenge is how to tell them what to do,” says Melton. Researchers from Baetge’s group have come close: embryonic stem cells have been coaxed into forming ß cells¹, but these cells were only marginally sensitive to glucose so wouldn't be able to regulate insulin production in diabetics.

Harry Heimberg, a researcher at the Diabetes Research Center at Vrije University in Brussels, Belgium, and his colleagues instead continued the hunt for pancreatic stem cells.

A new hope

Researchers had previously looked for the specific stem cells by damaging the pancreas, watching new ß cells come into existence, and then tracing them back to source. This showed that the new ß cells were emerging simply from the division of existing ones.

Heimberg and his colleagues damaged mouse pancreases in a different way: by clamping the duct that drains digestive enzymes from the pancreas. This causes inflammation and a doubling of ß cell numbers. “If you think of your head as the pancreas and the neck as the duct, they grabbed the neck and choked it,” says Melton.

When the researchers investigated the new cells, they found a population expressing a protein normally found only in embryonic pancreatic cells; a sign that stem cells may be involved. When the researchers checked, these cells could generate new ß cells capable of responding to glucose. The results are reported this week in Cell ².

Sleeping beauties

The work shows that mice can replenish insulin-producing ß cells — at least when pushed. Technically, the cells may not meet all the requirements to be classified as adult stem cells — to prove that, the researchers will need to go on to show that the cells can also replenish themselves. But the cells may hold therapeutic promise regardless, says Baetge, who has been working with embryonic stem cells to make ß cells.

Stem cell: A stem cell is a cell from the embryo, fetus, or adult that has, under certain conditions, the ability to reproduce itself for long periods or, in the case of adult stem cells, throughout the life of the organism. It also can give rise to specialized cells that make up the tissues and organs of the body.

Transplantation Research:

Stem cells may hold the key to replacing cells lost in many devastating diseases.

 But, despite recent advances in transplantation sciences, there is a shortage of donor organs that makes it unlikely that the growing demand for lifesaving organ replacements will be fully met through organ donation strategies. For many diseases that shorten lives, there are no effective treatments but the goal is to find a way to replace what natural processes have taken away.

The use of stem cells to generate replacement tissues for treating neurological diseases is a major focus of research. Spinal cord injury, multiple sclerosis, Parkinson's disease, and Alzheimer's disease are among those diseases for which the concept of replacing destroyed / dysfunctional cells in the brain / spinal cord is a practical goal. Researchers have recently shown that human embryonic stem cells to be directly differentiated into cells that produce insulin.

Therapeutic Delivery Systems:

Stem cell-based therapies are a major area of investigation in cancer research. For many years, restoration of blood and immune system function has been used as a component in the care of cancer patients who have been treated with chemotherapeutic agents. Now, researchers are trying to devise more ways to use specialized cells derived from stem cells to target specific cancerous cells and directly deliver treatments that will destroy or modify them.

فرهنگ لغات مصطلح در زمینه سلول های بنیادی

1-Bone marrow stromal cells:
جمعیتی از سلول هایی بنیادی در داخل مغز استخوان که قادر به تبدیل شدن به سلول های خونی نیستند اما توانایی تبدیل شدن به سلول های استخوانی ، غضروفی ، چربی و بافت پیوندی فیبروتیک را دارند.

2-Cell culture :
رشد سلول ها در محط آزمایشگاه و در یک محیط مصنوعی جهت اهداف تحقیقاتی

3 - embryonic stem cell:
سلول های اولیه نابالغ و تمایز نیافته ای که از یک جنین قبل از لانه گزینی گرفته میشود و توانایی تبدیل شدن به سلول های بالغ مختلف را دارند.

4- embryonic stem cell line:
سلول های بنیادی جنینی که در محیط آزمایشگاه کشت داده می شوند.این محیط ویژه باعث می شود سلول ها قادر به تقسیم شدن باشند ضمن اینکه قادر به تمایز و تبدیل شدن به سلول های اختصاصی نیستند.

5-enucleated :
سلولی که هسته ان برداشته شده باشد.

6-feeder layer : لایه ای از سلول ها که وظیفه ان حفظ و نگهداری (عمدتا فیزیکی) سلول های کاشته شده در محیط کشت می باشد.برای سلولهای انسانی این سلول ها معمولا سلول های فیبروبلاست موشی و یا سلول های فبروبلاستی انسانی هستند.

7- hematopoitic stem cells :
نوع خاصی از سلول های بنیادی که قادر به تبدیل شدن به سلول های خونی مختلف مانند گلبول های قرمز خون، گلبول های سفید خون و پلاکت می باشند.

8- in vitro :
معادل لاتین in glass به معنی در محیط ازمایشگاه و یا در لوله آزمایش و یا در کل در محیط مصنوعی

9-Mesenchymal stem cells:
سلول هایی که از بافت پیوندی غیر بالغ جنینی گرفته می شود. یک نوع خاص سلول های تخصصی به نام chondrocyte هستند که از این سلول ها منشاء می گیرند که می توانند بافت غضروفی تولید کنند.

10- microenvironment :
مولکول ها و سایر مواد دراطراف سلول ها در یک بافت زنده یا در محیط آزمایشگاه که نقش مهمی در تعیین خصوصیات سلول ها را بر عهده دارند.

11- multipotent :
توانایی یک سلول بنیادی در تبدیل شدن به بیش از یک نوع سلول اختصاصی در بدن.

12- pluripotent :
توانایی یک سلول بنیادی در تبدیل شدن به تمام انواع سلول های بدن را میگویند.البته باید توجه داشت که این سلول ها قادر به تبدیل شدن به سلول های بافت های خارج جنینی مانند جفت و امنیون را ندارند.

13-Totipotent : به توانایی سلول های بنیادی در تبدیل شدن به تمام انواع سلول های بدن وهمچنین بافت های خارج جنینی مانند جفت اشاره دارد.

14- neural stem cells :
یک نوع از سلول های بنیادی که در بافت عصبی یافت می شود و توانایی تبدیل شدن به سلول های مختلف بافت عصبی مانند نورون ها و اولیگودندروسیت ها را دارند.

15- passage :
یک مرحله از رشد و تقسیم سلولی درازمایشگاه و در در محیط کشت.

16- platisity :
توانایی یک سلول بنیادی که از بافت خاصی گرفته شده در تولید سلول های بالغ بافت متفاوت دیگری.

17-transdifrentiation :
فرایندی که در ان یک سلول بنیادی از یک بافت مشخص به سلولی بالغ از بافت دیگر تبدیل می شود.

سلول های بنیادی جنینی :

کدام مرحله از زندگی رویانی برای تولید Stem Cell(SC) مهم است؟
سلول های بنیادی جنینی همان طور که از اسمشان مشخص است از جنین گرفته می شوند.در واقع این سلول ها از جنین های گرفته می شوند که از طریق لقاح مصنوعی((IVF در آزمایشگاه و با اطلاع اهداکنندگان اسپرم و تخمک به دست آمده اند.هیچگاه این سلول ها در یک رویان که از بدن مادر گرفته شده استخراج نمی شوند.جنینی که از آن سلول های بنیادی گرفته می شود به طور طبیعی حدود سن چهار یا پنج روزگی را دارد و به شکل یک توده گرد است که آن را بلاستوسیست ((blastocyst می نامند.
در واقع blastocyst ساختار مخصوصی هست که از3 بخش تشکیل شده است :
1-trophoblayt که لایه سلول های احاطه کننده blastocyst هستند.
2-blastocoel که در واقع یک حفره در داخل blastocyst است.
3-inner cell mass : گروهی متشکل از تقریبا 30 سلول که در یک انتهای blastocyst دیده می شود.

B.چگونه سلول های بنیادی در آزمایشگاه کشت داده می شوند؟
رشد سلول های بنیادی در محیط آزمایشگاه را اصطلاحا "کشت سلولی" یا "cell culture " می نامند.در واقع جدا کردن سلول های بنیادی جنینی از طریق انتقال inner cell masis به یک ظرف کشت آزمایشگاهی پلاستیکی که شامل یک بستر تغذیه ای به نام "محیط کشت" یا "culture medium" می باشد انجام می گیرد.تقسیم و ازدیاد سلول ها بر روی سطح این ظرف انجام می گیرد. سطح داخلی این ظرف به صورت typical به وسیله سلول های پوست جنین موش پوشیده شده است. این سلول ها قادر به تقسیم شدن نیستند. به این لایه پوشاننده سلولی در اصطلاح feeder layer گفته می شود.دلیل استفاده از این سلول ها فراهم آوردن یک سطح طبیعی به منظور چسپیدن سلول های inner cell mass به آن و عدم جداشدنشان است. در واقع این عمل به منظور حمایت فیزیکی از سلول هایمان انجام می گیرد.
در ضمن سلول های این لایه مواد مغذی را به داخل محیط کشت رها می کنند.
اخیرا دانشمندان راه های جدیدی را به منظور کشت سلولهای بنیادی جنین بدون استفاده از feeder layer را فراهم کرده اند.این روش به عنوان نقطه عطفی در فرایند کشت سلولی به حساب می آید.زیرا ریسک انتقال برخی مواد مضر و اسیب رسان از سلول های موشی به سلول های انسانی را به حداقل می رساند.(این مواد مضر شاملMacromulecules مثل Viruses می باشد)
پس از چند روز سلول های کشت داده شده شروع به رشد و تقسیم شدن (proliferation) در این محیط می کنند.
هنگامی که این عمل انجام گرفت سلول های کشت داه شده که الان زیاد شده اند را از این محیط برداشته و به محیطهای تازه کشت منتقل می دهند.
پروسه کشت مجدد سلول ها بارها و بارها برای چندین مرتبه و به مدت چندین ماه تکرار می شود. این عمل را اصطلاحا subculturing می نامند. هر کدام از سیکل های subcultring را در اصطلاح پاساژ(passage)
می نامند. بعد از 6 ماه یا بیشتر 30 سلول اولیه که در غالب inner cell mass استفاده کردیم تبدیل به هزاران میلیون "سلول بنیادی جنینی" می شوند. سلول هایی را که در این دوره 6 ماه و در این محیط کشت مخصوص تقسیم شده و در عین حال تماییز نیابند را چند ظرفیتی (pluripoten) می نامند. حال اگر این سلول ها از نظر ظاهر ژنتیک نیز طبیعی باشند آن ها را embryonic stem cel line می نامند.
یک cell line را می توانیم تثبیت کنیم (البته این عمل در مراحل قبل هم قابل انجام است) و آن ها را فریز کرده و به آزمایشگاه های دیگر به منظور کشت بیشتر و آزمایشات فراتر منتقل کنیم.

C .تست های آزمایشگاهی انجام شده به منظور تشخیص سلول های بنیادی جنینی کدامند؟
در مراحل مختلف کشت سلول، دانشمندان سلول ها را مورد آزمایش قرار می دهند و تا ببینند آیا سلول های مذکور توانایی ها و ویژگی های سلول بنیادی را دارند یا خیر.به این فرایند در اصطلاح characterization گفته می شود.
تا کنون دانشمندان بر روی این قضیه که کدام تست می تواند به عنوان تست استاندارد به منظور تشخیص و اندازه
گیری خواص این سلول ها به کار رود توافق نکرده اند. هر چند بسیاری از این تست ها که مورد استفاده قرار می گیرند نمی توانند ویژگی های این سلول ها به طور کامل مورد بررسی قرار بدهند.به همین دلیل دانشمندان به منظور بررسی این سلول ها از چندین تست به طور هم زمان استفاده می کنند.
این تست ها شامل موارد ذیل است :
1- رشد و subcultring سلول ها به مدت چند ماه : این تست ما را مطمئن می سازد که سلول ها قدرت و توانائی نوسازی خود برای مدت طولانی (long-term self-renewal) دارند.دانشمندان سلول های حاصل از این عمل را در زیر میکروسکوپ بررسی می کنند تا مطمئن شوند که سلول ها ظاهری ساده دارند و در ضمن تمایز هم پیدا نکرده اند (undifferentiated).
2- استفاده از تکنیک های مخصوص جهت تعیین حضور مارکرهای سلولی خاص بر روی سطح این سلول ها که فقط در سلول های تمایز نیافته دیده می شوند.
3- یک تست دیگر که مورد استفاده قرار می گیرد بررسی حضور پروتئین مخصوصی به نام oct-4است که فقط در سلول های غیر تمایز یافته (undifferentiated) دیده می شود.
این پروتئین در واقع یک فاکتور رو نویسی است که موجب تغییر حالت ژن بین دو حالت روشن و خاموش در زمان مناسب می شود. پدیده ای که به منظور تمایز سلول ها و هم جنین توسعه جنین یک امر ضروری است.
4- بررسی کروموزوم ها زیر میکروسکوپ : روشی است که به ما کمک می کند تا ببینیم آیا کروموزوم ها، آسیب دیده اند یا خیر و هم چنین می توانیم از نظر سالم بودن تعداد آن ها نیز این عمل را انجام بدهیم. البته این آزمایش مشخص نمی کند که آیا در سلول های مذکور جهش اتفاق افتاده است یا خیر.
5- تعیین اینکه آیا سلول های مذکور بعد از فریز شدن مجددا قادر به تقسیم و کشت دادن هستند یا خیر.
6- به منظور تعیین قدرت سلول ها در تبدیل شدن به سلول های تخصصی ، می توان 3 تست را روی آن ها انجام داد.
* : اجازه دادن به سلول که در میحط کشت به طور هم زمان تمایز نیز پیداکنند.
* : دستکاری سلول ها که این اجازه را به آن ها می دهد تا به سلول ها تخصصی تمایز پیدا کنند.
* :تزریق سلول های مذکور به موش به منظور بررسی توانائی تولید موتورهای خوش خیم به نام تراتوما (tratoma) [تومورهایی متشکل از سلول هایی تمایز یافته و یا تا حدودی تمایز یلفته است که مشخص کننده این توانائی در سلول های بنیادی جنینی است که اینها قادر به تبدیل شدن و تمایز به انواع متعددی از سلول ها می باشند]
D :چگونه سلول های بنیادی جنینی را به سمت تمایز تحریک می کنند؟
تا زمانی که سلول های ما در یک محیط کشت معین و تحت شرایط خاص کشت قرار داشته باشد قادربه تبدیل شدن به سلول های تخصصی نیستند. اما اگر این شرایط را تغییر بدهیم به گونه ای که سلول ها بتوانند در کنار هم قراربگیرند و تشکیل اجسام شبیه رویانی را بدهند سلول های مذکور شروع به تمایز می کنند.
این سلول ها می توانند به سلول های عضلانی ، سلول عصبی و بسیاری از انواع سلول های دیگر تبدیل شوند. اگرچه تمایز هم زمان به عنوان نشانه ای در اثبات سالم بودن محیط های کشت سلولی می باشد اما یک راه موثر برای تولید کشت هایی از انواع سلولی نمی باشد.
به منظور فائق آمدن به این مشکل دانشمندان زیادی توجه خود را بد سمت تمایز سلول ها به یک سلول تخصصی خاص معطوف کردند.برای رسیدن به این هدف آن ها اقدام به تغییر در ترکیبات شیمیائی محیط های کشت، تغییر سطح ظروف کشت و تغییرات ژنتیکی به وسیله وارد کردن یک ژن خاص در سلول ها کردند و در طی این سالها اصول خاص را به منظور تمایز سلول ها به انواع تخصصی را پایه گذاری کردند که تحت عنوان اصول تمایز مستقیم (DD) شناخته می شوند.
برای دیدن عکس در اندازه بزرگتر اینجا کلیک کنید.
اگر دانشمندان بتوانند روش قابل اطمینانی را به منظور DD پیدا کنند امیدهای تازه ای را برای درمان برخی بیماریهای خاص در انسان با کمک سلول های بنیادی را به وجود می آورند.

بیماریهای که پتانسیل های درمان با این سلول هارا دارند شامل پارکینسون ، دیابت ، آسیب های نخاعی ، تخریب سلول های پورگینژ، دیستروفی عضلانی دوشن ، بیماریهای قلبی و بیماریهای مربوط به ناتوانی یا کم توانی در قدرت دیدن یا شنیدن و بسیاری دیگر از بیماری ها می باشند.

سلولهای بنیادی و بیماری ها

راه های زیادی برای استفاده از سلول های بنیادی در تحقیقات پایه و در تحقیقات بالینی وجود دارد.با این وجود از نظر تکنیکی سختیهای زیادی بین تئوری های امیدبخش در درمان بیماری ها و رسیدن به یک روش عملیاتی مناسب در درمان ان ها وجود دارد .که پر کردن این فاصله تنها با انجام ازمایشات و تحقیقات بیشتر و بیشتر امکان پذیر است.
مطالعه و تحقیق در زمینه سلول های بنیادی جنینی انسان اطلاعات زیادی را در مورد حوادث اتفاق افتاده در حین زندگی داخل رحمی انسان به ما میدهد.یکی از نتایج اولیه این تحقیقات نحوه تبدیل شدن سلول های غیر تمایز یافته که در واقع همان سلول های بنیادی هستند به سلول های تمایز یافته و بالغ بافت های مختلف بدن است. دانشمندان دریافته اند که روشن و خاموش شدن پرخی ژنها مسئول این عمل است. که خود این پدیده در اثر علائم و سیگنال هایی است که به سلول داده می شود.خواستگاه این علائم می تواند از محیط خارج باشد و یا از داخل خود سلول باشد.در جریان برخی از بیماری ها مانند سرطان ها و یا نقص های مادرزادی عملکرد ژنها دچار اختلال می شود و موجب تقسیم و یا تمایز غیرطبیعی سلول ها می شود. اطلاعات تکمیلی درزمینه نحوه کنترل ژنتیکی ومولکولی این پدیده می تواند افق های تازه ای را در زمینه ای درمان ویا محدود کردن این بیماری ها در مقابل ما قرار دهد.مشکل اصلی دانشمندان در زمینه استفاده از سلولهای بنیادی جهت درمان این است که هنوز به طور کامل سیگنالهایی راکه موجب روشن وخاموش شدن ژن های مختلف می شودبه طور کامل کشف نشده اند تا بتوان با استفاده از ان ها تقسیم و تکامل سلولهای بنیادی را کنترل کند.
همچنین کاربرد دیگر سلولهای بنیادی در آزمایشات دارویی است.در واقع با استفاده از این سلولها می توانیم اثر داروهای مختلف را بر روی سلولهای مختلف ازمایش و بررسی کنیم . در این زمینه گاهی به جای سلولهای بنیادی اصلی از سلولهای مشتق شده از آنها استفاده می شود این عمل موجب می شود که ما بتوانیم اثر دارو را برروی سلولهای خاص تری بررسی کنیم .انواع دیگری از CELL LINE نیز می تواند در این زمینه مورد استفاده قرار بگیرد. برای مثال سلول های گرفته شده از تومورها که می توانندبه منظور بررسی اثر دارو بر روی سلول های سرطانی و پدیده تومورزایی مورد استفاده قرار می گیرد.البته مزیت استفاده از سلول های سلول های بنیادی در این تحقیقات این است که طیف وسیع تری از سلول ها را می توان در این تحقیقات مورد بررسی قرار داد. نکته مهم در این سلول ها این است که محیط فراهم شده برای ان ها باید کاملا شناخته شده و کنترل شده باشد تا بتوان نتایحاصله را با هم مقایسه و در عین حال تاثییر داروهای مختلف را نیز بتوان با کدیکر مقایسه کنیم. بنابر این دانشمندان این توانایی را خواهند داشت چگونگی تاثییر یک دارو را بر پدیده تمایز سلول ها بررسی کنند.شاید یکی دیگر از مهمترین توانایی های سلول های بنیادی استفاده از ان ها در پدیده CELL-BASED THERAPY یا اصطلاحا "استفاده از سلولهای خاص" در درمان بیماری هاست. امروزه از ارگان ها و بافت های اهدا شده به منظور جایگزینی بافت ها و ارگان هایی که دچار تخریب شده اند استفاده می شود. اما یک مشکل اصلی این است که همواره احتیاجات مراکز پیوند ما از تعداد اعضاء اهداء شده قابل پیوند به مراتب بیشتر است.
اما استفاده از سلول های بنیادی به منظور تولید سلول های جدید، تمایز مستقیم این سلول ها به سلولهای نوع خاصی از بدن امید رسیدن به یک منبع جدید تجدید پذیر به منظور جایگزین کردن سلولها در بافت ها خاص را در درمان بیماری ها نوید می دهد.از جمله این بیماری ها می توان به بیماری های سیستم عصبی مرکزی مانند Parkinson ، Alzheimer ، اسیب های نخاعی ، سکته ها و نیز درسوختگیها و بیماریهای قلبی و دیابت و آرتریت روماتئید استفاده کرد.
برای مثال میتوانیم سلول های عضلانی قلب را در محیط آزمایشگاه تولید و سپس آن ها را به منظور ترمیم ضایعات قلبی به عضلات قلب پیوند بزنیم. اخیرا تحقیقات زیادی نیز نشان داده است که می توانیم سلول های بنیادی خونساز را مستقیما به عضلات قلب تزریق کرد سپس این سلول ها در همان جا تمایز پیدا می کنند و به ترمیم عضله باقی مانده کمک می کنند. ( برای دیدن عکس اینجا کلیک کنیدDownload file)
همچنین در مورد بیماران دیابتی این سلول ها قابل استفاده اند. بیماران دیابتی نوع 1 در واقع افرادی هستند که سیستم ایمنی بدن آنها در مقابل سلول های سازنده انسولین در پانکراس واکنش نشان می دهند و آن ها را تخریب می کنند. حال اگر بتوانیم سلول های سازنده انسولین را در داخل شرایط آازماشگاه ساخته و به بدن فرد پیوند بزنیم( مثلا به زیر پوست وی) این سلول ها شروع به ساخت انسولین کرده و علائم بیماری از بین می رود.
به منظور رسیدن به یک روش امید بخش و در عین حال فابل اعتماد در “سلول درمانی جدید” برای بیماری های تخریب کننده بافت های بدن دانشمندان باید توانایی دستکاری آسان و مجدد سلولهای بنیادی را به منظور رسیدن به ویژگی های مشخص جهت یک تمایز و پیوند موفق را داشته باشند. برای این منظور بایداصول زیر را مد نظر قرار داد:

1-تقسیم کافی سلول ها و تولید مقدار معینی از بافت مورد نظر.
2-تمایز سلول های بنیادی به سلول های بالغ مورد نظر
3-زنده نگه داشتن سلول ها در داخل بدن گیرنده
4-هماهنگ شدن سلولهای پیوندی با سلول های بافت اطراف
5-بهبود عملکرد در طول زندگی بیمار
6-پیشگیری از هر نوع اسیبی و به هر طریقی به بیمار

پدر پژوهش هاي ناشناخته ايران

    
    مرحوم دكتر سعيد كاظمي آشتياني در اول فروردين ماه سال 1340 در تهران چشم به جهان گشود و پس از گذراندن تحصيلات ابتدايي و متوسطه در سال 1359 وارد دانشگاه علوم پزشكي ايران شد. وي پس از اخذ مدرك كارشناسي ارشد در رشته فيزيوتراپي در اين دانشگاه موفق به ادامه تحصيل در مقطع دكتري رشته علوم تشريحي با گرايش جنين‌شناسي در دانشگاه تربيت مدرس شد و در اسفندماه 1376 با رتبه ممتاز فارغ‌التحصيل شد. وي از سال 1361 همكاري خود را با جهاد دانشگاهي آغاز كرد.
    
    او در بخش طرح‌ها و تحقيقات جهاد دانشگاهي علوم پزشكي ايران و از سال 1371 به عنوان رييس واحد علوم پزشكي ايران در جهاد دانشگاهي خدمت كرد. در سنگر علم با توجه به تخصص و همت والاي وي در سال 1369 موفق به تاسيس موسسه رويان به منظور ارايه خدمات آموزشي، پژوهشي و درماني به جامعه گرديد و با تلاش‌ها و پيگيري‌هاي وي اين موسسه به پژوهشكده ارتقاء و موفق به اخذ مجوز از شوراي گسترش وزارت علوم و بهداشت و درمان و آموزش پزشكي و وزارت علوم و تحقيقات و فناوري به عنوان پژوهشكده شد.
    با تدبير و دورانديشي و مديريت عالي اين دانشمند گمنام در عرصه‌هاي علم در سطح بين‌المللي موفق به اخذ موقعيت‌هاي عالي در زمينه‌هاي سلول‌هاي بنيادي، همانندسازي و طب توليد‌مثل و علوم‌ زيستي گرديد.
    دكتر آشتياني در 14 دي‌ماه 1384 در سن 44 سالگي به دليل عارضه قلبي دعوت حق را لبيك گفت.
    روحش شاد و يادش گرامي باد.
    
    نوآوري علمي شاخصه مرحوم كاظمي
    همكاران پژوهشكده رويان ايده‌هاي زنده‌ياد دكتر كاظمي آشتياني را در راستاي پيشبرد فعاليت‌هاي علمي و سربلندي كشور مي‌‌دانند و در مدت يك سال دوري او سعي كرده‌اند بخشي از اين اهداف را تحقق بخشند.
    دكتر عبدالحسين شاهوردي، معاون پژوهشي و آموزشي پژوهشكده رويان جهاد دانشگاهي از فعاليت‌هاي <رويان> مانند كاربردي كردن سلول‌هاي بنيادي، درمان ناباروري و همانندسازي گوسفند به عنوان فعاليت‌هايي نام برد كه دكتر كاظمي آنها را آغاز كرده بود. وي گفت: اين كارها پس از او نيز پيش رفت اما به هر صورت انجام اين پروژه‌ها جاي خالي دكتر كاظمي را پر نمي‌‌كند.
    همكاران او در پژوهشكده رويان تمام سعي خود را به كار برده‌اند تا كارهايي كه دكتر كاظمي شروع كرده بود، ناتمام نماند.
    شاهوردي اضافه مي‌‌كند: دكتر كاظمي انساني پرانرژي بود و هميشه به آينده نگاه مي‌‌كرد. او همواره در تلاش بود و كاري را تمام نكرده كار ديگري را آغاز مي‌‌كرد. همكاران او سعي مي‌‌كنند جايش را پر كنند اما بسيار سخت است.
    دكتر كاظمي هميشه در برنامه‌هاي خود اين موضوع را مدنظر داشت كه كارهاي نو را شناسايي كند، توسط يك تيم نهادينه كند، در سطح ملي انجام دهد و در سطح بين‌المللي ارايه كند.
    
    ادامه راه كاظمي توسط محققان رويان
    انجام پروژه‌ شبيه‌سازي گوسفند يكي از مهم‌ترين پروژه‌هاي پژوهشكده رويان كه دكتر كاظمي خود آن را آغاز كرده بود و همچنين تهيه نقشه پروتئيني سلول‌هاي بنيادي جنيني انساني گام بعدي بود كه محققان رويان در نبود دكتر كاظمي به آن دست يافتند.
    
    رويانا گوسفند شبيه‌سازي شده
    پژوهشكده رويان در ايران بار ديگر از تولد حيواني همتاسازي شده خبر داد، اما اعلام كرد كه اين حيوان برخلاف مورد قبلي زنده مانده و از لحاظ جسمي در حال پايدار قرار دارد. اين پژوهشكده كه به جهاد دانشگاهي ايران وابسته است اعلام كرده بود كه حدود نيمه شب يازدهم مرداد (دوم اوت) گذشته بره همتاسازي شده‌اي در يكي از مراكزش به دنيا آمده كه پس از چند دقيقه جان سپرده است.
    اين بار پژوهشكده رويان اعلام كرده كه ساعت سه بامداد شنبه هشتم مهر (سي‌ام سپتامبر) در پايگاه تحقيقاتي‌اش در اصفهان، بره همتا‌سازي شده‌اي متولد شده كه برخلاف مورد قبلي زنده مانده و تحت مراقبت‌هاي ويژه دامپزشكي قرار گرفته است.
    دكتر محمد حسين نصراصفهاني، رييس پژوهشكده رويان اصفهان در مورد تفاوت‌هاي اين گوسفند شبيه‌سازي شده با گوسفند اول گفت: براي گوسفند دوم تكنيك‌هايمان را كمي تغيير داديم به‌طور مثال گوسفند اول به داخل لوله فالوپ منتقل شده بود در صورتي كه اين گوسفند به مرحله بلاستوسيست انتقال داده شد و يكسري تغييرات ديگر داده شده كه حتي در مقاله‌هايي كه در سطح دنيا در اين زمينه وجود دارد اشاره‌اي به آنها نشده بود.
    وي همچنين به بازتاب‌هاي گسترده به دنيا آمدن و زنده‌ ماندن اين گوسفند شبيه‌سازي شده در رسانه‌هاي داخلي و بين‌المللي اشاره كرد و گفت: اين نشان مي‌‌دهد كه اگر ما ايراني‌ها خودباور باشيم مي‌‌توانيم انسان‌هاي موفقي باشيم و هيچ نيازي نداريم كه احساس كنيم كشور ما جهان سومي است چون جهان سومي ماركي است كه به ما مي‌‌زنند و ما بايد خودباوري داشته باشيم و اعتقاد داشته باشيم كه ما هم مانند كشورهاي ديگر توانمنديم.
    <رويانا> نام انتخابي براي گوسفند شبيه‌سازي شده است.
    
    كشت سلول‌هاي بنيادي
    دكتر عبدالحسين شاهوردي، معاون پژوهشي و آموزشي پژوهشكده رويان جهاد دانشگاهي از فعاليت‌هاي جديد اين پژوهشكده در خصوص رشد سلو‌ل‌هاي بنيادي در فضاهاي سه بعدي خبر داد و گفت: رشد سلول‌هاي بنيادي در فضاهاي سه بعدي مانند بيوپليمرها يكي از فعاليت‌هاي جديد پژوهشكده رويان در زمينه تحقيقات پايه سلول‌هاي بنيادي است كه به زودي نتايج اين تحقيقات ارايه مي‌‌شود.
    وي همچنين افزود: محققان پژوهشكده رويان با همكاري دانشكده دندانپزشكي علوم پزشكي اصفهان موفق شده‌اند سلول‌هاي بنيادي پالپ دنداني را جدا كنند و با تكميل اين پروژه اين موضوع را در درمان دندانپزشكي استفاده كنند.
    وي با اشاره به فعاليت‌هاي پژوهشكده رويان در سل درماني گفت: پژوهشكده رويان براي تامين منابع سلولي سلول‌هاي بنيادي در زمينه توليد سلول‌هاي بنيادي جنيني، سلول‌هاي بنيادي بزرگسالان و سلول‌هاي بنيادي بند ناف موفقيت‌هايي را به دست آورده است و توانسته از آنها در درمان بيماران قلبي، بيماران كبدي و آسيب‌هاي قرنيه چشم استفاده كند.
    
    كاربردي كردن سلو‌ل‌هاي بنيادي
    استفاده از سه تكنولوژي نانو، بيوپليمرها و سلول‌هاي بنيادي به‌طور همزمان مي‌‌تواند به كاربردي‌تر كردن تحقيقات سلول‌هاي بنيادي كمك كند و با گام برداشتن در اين راه محققان راحت‌تر مي‌‌توانند پاسخگوي اين مسئله باشند كه اين علوم چه قابليت‌هايي دارد.
    دكتر حميد گورابي، رييس پژوهشكده رويان كه پس از فقدان ناباورانه زنده ياد دكتر سعيد كاظمي آشتياني مسئوليت سنگين مديريت اين مركز بزرگ علمي - تحقيقاتي كشور و تداوم برنامه‌ها و طرح‌هاي پيشتازانه آن را برعهده گرفته است با اشاره به انتقاداتي كه در دنيا نسبت به هزينه‌هاي فناوري‌هاي نويني از جمله نانو يك بدبيني به وجود آمده گفته مي‌‌شود پس از هزينه‌هاي بسياري كه براي اين فناوري انجام گرفته هيچ‌گونه محصول ملموسي در اختيار مردم قرار نگرفته است.
    وي خاطر نشان كرد: ما احساس مي‌‌كنيم كه جامعه از ما اين توقع را خواهد داشت كه سلول‌هاي بنيادي را به‌طور عملي در درمان مردم مورد استفاده قرار دهيم و هر روز با اين پرسش مواجه مي‌‌شويم كه آيا مي‌‌توان براي يك بيماري از سلول‌هاي بنيادي استفاده كرد يا خير؟

    دكتر حميد گورابي افزود: محققان پژوهشكده رويان مطلع هستند كه اين موضوع نقص نانو تكنولوژي و نه نقص سلول‌هاي بنيادي نيست بلكه تحقيقات زمان بر است، اما در عين حال محققان بايد تلاش بيشتري كنند كه محصولات قابل عرضه‌اي را به جامعه داشته باشند.
    وي هدف محققان پژوهشكده رويان را كاربردي كردن سلو‌ل‌هاي بنيادي برشمرد و گفت: نمونه‌اي از اين كابردي كردن در تمايز اين سلول‌ها به يك بافت مشخص بدن و پيوند آن بافت انجام مي‌‌گيرد. همچنين با استفاده از بيوپليمرها، نانو تكنولوژي مي‌‌توان سلول‌هاي بنيادي را در يك فضاي سه بعدي كشت داد.
    وي از كشت سه بعدي به عنوان يكي از مهم‌ترين گام‌هايي كه مي‌‌تواند محققان را در پيوند سلول‌هاي بنيادي به بيماران كمك كند نام برد و افزود: زماني كه پيوند از دو بعدي به سه بعدي تبديل مي‌‌شود در بيان ژن‌ها تاثير مي‌‌گذارد و در سه بعدي ژن‌ها بهتر بروز پيدا مي‌‌كنند. همچنين در نقل و انتقال سلول‌هايي كه كشت داده شده است هم مي‌‌توان براي حمل و نقل بهتر، سلول‌ها در محيط خاصي قرار گيرند كه شكنندگي نداشته باشند.
    رييس پژوهشكده رويان يادآور شد: پژوهشكده رويان در زمينه غضروف، سلول‌هاي استخواني، سلول‌هاي عصبي سعي كرده است با همكاري پژوهشگاه پليمر، تحقيقات مشتركي را انجام دهد. در زمينه نانو نيز با محققان داخل و خارج از كشور همكاري‌هاي زيادي انجام مي‌‌دهيم و همكاري با محققين خارج از كشور نشان داده كه فعاليت‌هاي علمي داخل كشور در حدي است كه محققان خارج از كشور را به همكاري با داخل علاقه‌مند مي‌‌كند.
    
    جايزه علمي بين‌المللي دكتر كاظمي
    شوراي عالي انقلاب فرهنگي در بيانيه‌اي به مناسب سالروز درگذشت دكتر كاظمي آشتياني آورده است: بي‌‌ترديد تصويب مصوبه به يادماندني و غرور‌انگيز <جايزه علمي بين‌المللي دكتر كاظمي> از سوي شوراي عالي انقلاب فرهنگي كه به‌طور همه جانبه مورد تاكيد و تاييد مقام معظم رهبري نيز بوده است مي‌‌تواند مبين مراتب قدرداني و سپاس بي‌‌پايان اين شورا از آن فقيد سعيد باشد.
    به راستي دكتر كاظمي آشتياني در مقام دانشمندي مومن، متعهد، دلسوز و توانا بي‌‌هيچ انتظار و چشمداشتي همواره با عزم و اراده‌اي قوي و استوار كه بي‌‌شك ريشه در ايمان و عشق بي‌‌پايان او به خدمت به وطن و دلبستگي او به پيشرفت و توسعه جامعه اسلامي داشت مي‌‌كوشيد دين خود را نسبت به پيشرفت اسلام عزيز در حد اكمل و احسن ادا كند و به رسالت انساني و اجتماعي خويش وفادار بماند و چه زيبا هم توانست در پرتو فعاليت‌هاي عظيم و گسترده، افتخارات بزرگ و فراموش نشدني را در عرصه‌هاي نوين علمي رقم زند و ياد و نام نيك از خود در دل‌هاي شيفته به يادگار گذارد.دكتر كاظمي با تلاش در عرصه‌هاي علمي، مرزهاي جمهوري اسلامي را درنورديد و به عنوان چهره‌اي درخشان و خدمتگزار در جوامع علمي بين‌المللي مطرح شد وي شجاعانه ميادين جديد علمي و حوزه‌هاي تحقيقاتي را كه شايد تصور حضور جمهوري اسلامي در آنها زماني دور از ذهن بود، گشود و منشا خدمات ارزنده‌اي شد.
    تاسيس پژوهشكده رويان و دست يافتن به فناوري سلول‌هاي بنيادي شاهد اين مدعاست.
    كاظمي، كارآفريني كوشا بود كه هيچ‌گاه از حركت باز نمي‌‌ايستاد سكوت و سكون را نمي‌‌پسنديد و جز عزت و سرافرازي ميهن اسلامي آرزويي در سر نداشت. وي مظاهر ساده زيستي و بي‌‌پيرايگي در رفتار و الگوي ارزنده‌اي در نمايش شاخص‌هاي اسلامي بود.
    رفتار فروتنانه او براي تمامي جهادگران و به‌خصوص همكاران نزديك وي در جهاد دانشگاهي علوم پزشكي ايران و پژوهشكده رويان نمونه بود و هرگز از يادها نخواهد رفت.
    اكنون يك سال از فقدان دكتر سعيد كاظمي آشتياني مي‌‌گذرد. غم فقدان او در روزهايي كه رفته، بر قلوب جهادگران، ماتمي عظيم نشانده است.
    جهادگران جهاد دانشگاهي در چنين ايامي ضمن گراميداشت ياد و خاطره آن فقيد سعيد اعلام مي‌‌دارند چون هميشه با اتكا به خداوند متعال و با پيروي از رهنمودهاي رهبر معظم انقلاب اسلامي تمامي توان خود را در راه تحقق آرمان و اهداف انقلاب اسلامي به كار خواهند گرفت و راه آن عزيز سفر كرده را ادامه خواهند داد.

منبع : Ksabz.net

همگام با پيشرفته‌ترين مراكز تحقيقاتي جهان صورت مي‌‌گيرد:
تلاش محققان پژوهشكده «رويان» براي دستيابي به تكنيك درمان قطع نخاع با پيوند سلول‌هاي بنيادي

پژوهشگران پژوهشكده «رويان» جهاد دانشگاهي همگام با پيشرفته‌ترين مراكز تحقيقاتي مشابه در پژوهشي گسترده در تلاشند امكان درمان ضايعات نخاعي را با پيوند سلول‌هاي بنيادي فراهم كنند.
دكتر محمدحسين نصراصفهاني، رييس پژوهشكده رويان اصفهان با بيان اين‌كه اين روش يكي از مؤثرترين روش‌هاي درمان ضايعات قطع نخاع است كه محققان كشورهاي مختلف درصدد دستيابي به آن هستند، درباره روند اجراي اين پروژه گفت: «اين روش در پژوهشكده رويان جهاد دانشگاهي در تهران با موفقيت بر روي موش‌هاي صحرايي آزمايش شده، به طوري‌كه پس از قطع نخاع موش‌ها، سلول‌هاي بنيادي جنيني انسان به آن‌ها پيوند زده شده و پس از مدتي اين موش‌ها درمان شدند كه در حال حاضر مقدمات كار براي انجام آزمايش بر روي انسان را فراهم مي‌‌كنيم.»
وي خاطرنشان كرد: «در اين پروژه در زمينه تبديل سلول‌هاي بنيادي مغز استخوان، سلول‌هاي بنيادي بند ناف و سلول‌هاي بنيادي جنيني به سلول‌هاي عصبي كار مي‌‌شود.»
دكتر نصر اصفهاني با اشاره به وجود عصب‌هاي متفاوت در بدن جانداران اظهار داشت: «رشته‌هاي عصبي انواع متفاوتي دارند كه به دليل تأثير عصب حركتي در بيماران قطع نخاعي تحقيقات خود را در جهت خالص‌سازي نوع عصب و تمايز سلول‌هاي عصبي به نوع عصب حركتي ادامه مي‌‌دهيم.»
وي درباره نحوه درمان ضايعات نخاعي با اين روش گفت: «بدين منظور چهار پروژه شامل توليد جنين‌هاي شبيه‌سازي شده با برداشت سلول‌هاي پوستي از پشت گوش بيمار نخاعي، توليد سلول‌هاي بنيادي جنيني انسان، توليد سلول‌هاي بنيادي جنيني شبيه‌سازي شده و در نهايت پيوند آن در مدل‌هاي قطع نخاعي براي درمان ضايعات نخاعي به كمك سلول‌هاي بنيادي صورت مي‌‌گيرد كه در دنيا تنها دو قسمت ابتدايي اين پروژه انجام شده و توليد سلول‌هاي بنيادي شبيه‌سازي شده در مرحله تحقيق قرار دارد و هنوز آزمايش اين پروژه روي انسان صورت نگرفته است.»